Türkiye’de Yabancı Plakalı Araçları Kimler Kullanabilir? Turistik Araç, MA-MZ Plaka ve Özel Şoför Kullanımı

Türkiye’de yabancı plakalı araçların özellikle büyük şehirlerde, sahil bölgelerinde ve sınır illerinde daha sık görülmesi, birçok kişi ve şirket bakımından şu soruyu gündeme getirmektedir:

Bu sorunun cevabı yalnızca aracın Gürcistan, Almanya, Bulgaristan, Macaristan veya başka bir ülke plakalı olmasına göre verilemez. Asıl belirleyici olan; aracın Türkiye’ye hangi hukuki rejim kapsamında girdiği, izin hak sahibinin kim olduğu ve aracı kullanan kişinin bu hak zinciri içinde yer alıp almadığıdır.

Bu nedenle yabancı plakalı araç kullanımında ilk yapılması gereken ayrım şudur:

• Araç turistik kolaylık kapsamında mı Türkiye’ye getirildi?
• Araç yabancı şirket adına kayıtlı bir araç mı?
• Araç kiralama veya vekâlet ilişkisiyle mi getirildi?
• Araç Yabancı Taşıtlar Geçici Giriş Karnesi veya Formu kapsamında MA-MZ plaka ile mi tescil edildi?
• Aracı kullanan kişi izin hak sahibi mi, aile bireyi mi, özel şoför mü, yoksa hak sahibi olmayan üçüncü kişi mi?

1. Turistik Kolaylık Kapsamında Yabancı Plakalı Araç Getirme

Turistik kolaylık kapsamında yabancı plakalı araç getirebilmenin temel şartı, kişinin Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik olmasıdır.

Uygulamada yurtdışında yerleşik olma şartı, genel olarak kişinin Türkiye’ye giriş tarihinden geriye doğru son bir yıl içinde en az 185 gün fiilen yurtdışında bulunması şeklinde değerlendirilir. Ancak yalnızca gün sayısını doldurmak her zaman tek başına yeterli görülmemelidir; kişinin yurtdışında gerçek bir ikamet düzeninin bulunması da önemlidir.

Yurtdışında yerleşik Türk vatandaşları, çifte vatandaşlar ve Mavi Kart sahipleri şartları sağlamaları halinde taşıtlarını Türkiye’de belirli sürelerle bulundurabilirler. Yabancı uyruklu kişiler bakımından ise araç süresi, kişinin Türkiye’de kalma hakkı ve ikamet izni durumuna göre belirlenir.

Bu nedenle Türk vatandaşı bir kişi gerçekten yurtdışında yerleşikse yabancı plakalı araç getirebilir. Buna karşılık Türkiye’de yerleşik bir kişi, yalnızca yurtdışından araç satın aldığı veya bir araç için vekâlet aldığı için bu haktan yararlanamaz.

2. Turistik Araçları Türkiye’de Kimler Kullanabilir?

Turistik kolaylık kapsamında getirilen yabancı plakalı aracı esas olarak izin hak sahibi kullanabilir. İzin hak sahibi, aracın Türkiye’ye giriş kaydı kimin adına yapılmışsa odur.

İzin hak sahibi dışında, belirli şartlarla ve izin hak sahibinin Türkiye’de bulunması kaydıyla, bu kişinin yurtdışında yerleşik eşi, üst soyu ve alt soyu aracı kullanabilir. Başka bir ifadeyle, eş, anne, baba, çocuk ve torun gibi yakın aile bireyleri bakımından sınırlı bir kullanım alanı söz konusu olabilir.

Buna karşılık Türkiye’de yerleşik üçüncü kişilerin, akraba, arkadaş, çalışan, ortak veya vekil sıfatıyla turistik kolaylık kapsamında getirilen aracı serbestçe kullanması kural olarak mümkün değildir.

Uygulamada sıkça karşılaşılan “aracı akrabam getirdi, ben Türkiye’de kullanıyorum” veya “araç sahibi yanında, ben kullanıyorum” gibi modeller gümrük mevzuatı bakımından dikkatle değerlendirilmelidir.

3. Vekâletname Yabancı Plakalı Aracı Kullanma Hakkı Verir mi?

Vekâletname, yabancı plakalı araç işlemlerinde önemli bir belge olabilir. Ancak tek başına Türkiye’de kullanım hakkı yaratmaz.

Başkasına ait yabancı plakalı bir aracın vekâletnameyle Türkiye’ye getirilebilmesi için hem araç sahibinin hem de aracı vekâletle getiren kişinin Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik olma koşulunu sağlaması gerekir.

Bu nedenle şu yaklaşım hatalıdır:

Doğru değerlendirme şudur: Vekâletname ancak geçici ithalat hakkı bulunan kişi bakımından anlam ifade eder. Türkiye’de yerleşik kişiye tek başına yabancı plakalı aracı kullanma veya geçici ithal etme hakkı vermez.

4. Yabancı Şirket Adına Kayıtlı Araçlar

Yabancı şirket adına kayıtlı araçlar bakımından da özel kurallar vardır. Yurtdışında yerleşik bir şirket adına kayıtlı taşıtlar, kural olarak şirket çalışanı veya ortağı olduğunu gösteren belgelerle ve ilgili geçici ithalat kuralları çerçevesinde Türkiye’ye getirilebilir.

Ancak yabancı şirket adına araç tescil ettirmek, Türkiye’de yerleşik kişiye uzun süreli ve serbest kullanım hakkı sağlamaz. Tüzel kişiliklere ait otomobil, minibüs, arazi taşıtı, kamyonet ve motosikletlerin vekâletnameyle Türkiye’ye getirilmesi halinde süre sınırlı şekilde değerlendirilir.

Özellikle şu model riskli olabilir:

Burada sorun aracın şirket adına kayıtlı olması değildir. Asıl sorun, aracı Türkiye’de kullanan kişinin geçici ithalat rejimi bakımından hak sahibi olup olmadığıdır.

5. MA-MZ Plaka Nedir?

MA-MZ plaka, Yabancı Taşıtlar Geçici Giriş Karnesi veya Yabancı Taşıtlar Geçici Giriş Formu kapsamında geçici olarak ithal edilen araçlara verilen özel plaka serisidir.

Bu rejim, turistik kolaylık kapsamında Türkiye’ye getirilen yabancı plakalı araçlardan farklıdır. MA-MZ plaka süreci; yabancı uyruklu olma, Türkiye’de çalışma, öğrenim veya belirli ikamet statüsü, teminat, geçici trafik tescili, aracın ayniyet tespiti ve kişisel kullanıma mahsus olma gibi başlıkların birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

MA-MZ kapsamındaki araçlara, kişinin ikamet izni, çalışma izni veya öğrenim süresi dikkate alınarak her defasında iki yılı geçmeyecek şekilde süre verilebilir.

6. MA-MZ Başvurusunda 185 Gün Şartı Nasıl Değerlendirilir?

MA-MZ rejiminde 185 gün şartı, turistik kolaylık rejimindeki genel yaklaşımdan farklı şekilde dosya bazında değerlendirilir.

Çalışmak veya öğrenim görmek amacıyla Türkiye’ye gelen yabancılar bakımından önemli olan, kişinin Türkiye’de çalışmaya veya öğrenime başladığı tarih itibarıyla yurtdışında yerleşiklik şartını sağlayıp sağlamadığıdır. Çalışma izni başvuru süreçleri bakımından ise başvuru tarihi ve fiilen çalışmaya başlama durumu ayrıca önem taşıyabilir.

Bu nedenle yabancı kişinin Türkiye’ye geliş tarihi, çalışma izni tarihi, işe başlama tarihi, öğrenim durumu, ikamet durumu ve geçmiş giriş-çıkış kayıtları birlikte incelenmelidir.

7. Türkiye’de Şirket Ortağı veya İmza Yetkilisi Olan Yabancılar MA-MZ Araç Getirebilir mi?

Belirli şartlarla mümkündür. Tüzel kişiliği temsil ve ilzama yetkili olan ve bu durumun şirket ana sözleşmesinde yer aldığını ispat eden firma ortağı kişiler, Türkiye’de trafiğe tescil edilmek üzere yabancı plakalı taşıt getirebilirler.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır: Firma ortağı ve temsil-ilzam yetkilisi olmak ile yalnızca profesyonel müdür, çalışan veya danışman olmak aynı şey değildir.

Yabancı kişinin Türkiye’deki görevi, çalışma izni, ikamet izni, şirket ana sözleşmesi, imza yetkisi, temsil-ilzam durumu ve aracın kişisel kullanıma mahsus olup olmadığı birlikte kontrol edilmelidir.

Bu nedenle MA-MZ başvurusu planlanırken yalnızca “şirkette imza yetkisi var” demek yeterli değildir. Başvuru sahibinin yabancı uyruklu statüsü, Türkiye’deki görevi, çalışma/ikamet izni ve aracın yurtdışı tescil durumu birlikte değerlendirilmelidir.

8. MA-MZ İçin Araç Hangi Ülkeden Alınabilir?

Uygulamada “AB’den araç alınır, Türkiye’de MA-MZ yapılır” şeklinde basit anlatımlara rastlanabilir. Ancak gümrük işlemleri bakımından yalnızca aracın Avrupa Birliği içinden satın alınmış olması yeterli değildir.

MA-MZ sürecinde esas olarak aracın başvuru sahibinin kişisel kullanımına mahsus olması, yurtdışında usulüne uygun tescilli bulunması ve başvuru sahibinin statüsüyle uyumlu şekilde gümrük idaresine sunulması gerekir.

Bu nedenle araç seçimi yapılırken şu sorular baştan kontrol edilmelidir:

• Araç kimin adına kayıtlıdır?
• Araç hangi ülkede tescillidir?
• Başvuru sahibinin yurtdışı yerleşiklik veya ikamet ilişkisi nedir?
• Araç kişisel kullanıma mahsus mudur?
• Ruhsat, şasi, motor, mülkiyet ve sigorta belgeleri uyumlu mudur?
• Araç Türkiye’ye girişten sonra 30 günlük başvuru süresi içinde gümrük idaresine sunulabilecek midir?

MA-MZ rejiminde araç yaşı bakımından özel bir yaş sınırlaması bulunmadığı belirtilmekle birlikte, bu durum her aracın otomatik olarak uygun olduğu anlamına gelmez. Ayniyet tespiti, mülkiyet belgeleri, teminat, trafik sigortası ve geçici tescil işlemleri ayrıca değerlendirilmelidir.

9. MA-MZ İşlemlerinde 30 Günlük Başvuru Süresi

MA-MZ sürecinde en kritik sürelerden biri, aracın Türkiye’ye girişinden sonra geçici trafik tescil belgesi için yapılacak başvurudur.

YTGGK veya YTGGF kapsamındaki taşıtlarda, geçici ithal işlemlerinin yapılabilmesi için aracın ayniyetinin tespiti amacıyla kişinin veya temsilcisinin taşıtla birlikte gümrük idaresine başvurması gerekir.

Geçici trafik tescil belgesi için başvuru, aracın Türkiye Gümrük Bölgesi’ne ilk giriş tarihinden itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır. Bu süre içinde başvuru yapılmaması halinde idari işlem ve ceza riski doğabilir.

10. MA-MZ Araçlarda Teminat

MA-MZ plaka, vergisiz ve teminatsız bir kullanım hakkı değildir. Araç geçici ithalat rejimi kapsamında Türkiye’ye girdiği için teminat mekanizması devreye girer.

Yabancı Taşıtlar Geçici Giriş Formu bakımından gümrük idarelerince taşıtın gümrük vergileri tutarında teminat alınır. Yabancı Taşıtlar Geçici Giriş Karnesi bakımından ise teminat miktarı, yetkili kefil kuruluş tarafından vergi tutarlarına bağlı olarak belirlenir.

Bu nedenle MA-MZ planlamasında yalnızca aracın satın alma bedeline bakmak yeterli değildir. Aracın kıymeti, motor hacmi, vergi yükü, teminat ihtiyacı ve işlem maliyetleri ayrıca hesaplanmalıdır.

11. MA-MZ Plakalı Aracı Taşıt Sahibinden Başka Kimler Kullanabilir?

MA-MZ plakalı araçlarda kullanım çevresi turistik araçlardan farklıdır.

YTGGK veya YTGGF kapsamında getirilen araçlar, taşıt sahibinin eşi, ana-babası, çocukları ve özel hizmet akdiyle taşıt sürücüsü olarak taşıt sahibi tarafından istihdam edilen Türkiye’de yerleşik kişi tarafından kullanılabilir.

Ancak taşıt sahibi dışında aracı kullanabilecek bu kişilerin isimlerinin trafik tescil belgesinde yer alması gerekir. Bu husus özellikle özel şoför kullanımı bakımından önemlidir.

12. Özel Şoför Kullanımı Nasıl Kurulmalıdır?

MA-MZ kapsamında getirilen bir araçta özel şoför kullanımı mümkündür. Ancak bunun doğru kurulması gerekir.

Kritik ayrım şudur: Firma çalışanı veya ortağı tarafından YTGGK/YTGGF kapsamında getirilen araç, firmanın istihdam ettiği şirket şoförü tarafından serbestçe kullanılamaz. Özel şoför kullanımı, izin hak sahibi kişiyle uyumlu şekilde kurulmalıdır.

Doğru kurguda araç, izin hak sahibi yabancı kişinin kişisel kullanımına mahsustur. Şoför, doğrudan izin hak sahibi tarafından özel hizmet akdiyle istihdam edilir veya usulüne uygun şekilde yetkilendirilir. Maaş ve SGK düzeni izin hak sahibiyle uyumlu olmalı, şoförün adı trafik tescil belgesinde yer almalı ve fiili kullanım da bu özel hizmet ilişkisini desteklemelidir.

Özel şoför kullanımında yalnızca vekâletname düzenlenmesi yeterli görülmemelidir. Hizmet sözleşmesi, SGK, maaş ödeme düzeni, trafik tescil kaydı ve fiili kullanım birlikte değerlendirilmelidir.

13. Türkiye’de Yerleşik Türk Kişi MA-MZ Aracı Kullanabilir mi?

Genel kural olarak Türkiye’de yerleşik Türk kişinin, başka bir kişi tarafından Türkiye’ye getirilen yabancı plakalı aracı serbestçe kullanması mümkün değildir.

Ancak MA-MZ rejiminde özel bir ayrım vardır. Türkiye’de yerleşik Türk kişi, eğer taşıt sahibinin özel hizmet akdiyle istihdam ettiği kayıtlı şoför ise, trafik tescil belgesinde adı yer alıyorsa ve SGK/maaş düzeni izin hak sahibi üzerinden kurulmuşsa aracı bu sıfatla kullanabilir.

Bu durumda Türk kişi aracın sahibi veya bağımsız hak sahibi değildir. Yalnızca yabancı hak sahibinin özel şoförü sıfatıyla aracı kullanmaktadır.

Bir Türk kişinin MA-MZ aracı “kendi aracı gibi” kullanması ile yabancı hak sahibinin özel şoförü olarak kullanması aynı şey değildir. Belgeler doğru kurulmadığında, görünürde yasal olan bir yapı gümrük mevzuatı bakımından riskli hale gelebilir.

14. Araç Sahibi İşten Ayrılırsa veya Statüsü Sona Ererse Ne Olur?

MA-MZ rejiminde aracın Türkiye’de kalma hakkı, hak sahibinin Türkiye’deki statüsüyle bağlantılıdır.

YTGGK veya YTGGF kapsamında taşıt getiren kişinin işten ayrılması, öğreniminin sona ermesi veya ilgili statüsünün ortadan kalkması halinde belirli süre içinde gümrük idaresine başvurarak aracın yurtdışı edilmesi, devredilmesi veya terk işlemlerinden birinin yapılması gerekir.

Bu nedenle MA-MZ araçlarda yalnızca ilk başvuru değil, statünün devamı da düzenli takip edilmelidir. Çalışma izni, ikamet izni, şirket görevi, temsil yetkisi ve süre uzatımı belgeleri güncel tutulmalıdır.

15. Süre Aşımı ve Yetkisiz Kullanım Riski

Yabancı plakalı araçlarda iki risk birbirinden ayrılmalıdır: süre aşımı riski ve yetkisiz kullanım riski.

Süre aşımı, araca verilen yasal kalış süresinin geçirilmesi anlamına gelir. Bu durumda aşım süresine ve somut olaya göre idari para cezası ve daha ağır yaptırımlar gündeme gelebilir.

Yetkisiz kullanım ise çoğu zaman süre aşımından daha ciddi bir risk yaratır. Aracın hak sahibi olmayan kişi tarafından kullanılması, ödünç verilmesi, kiralanması, izinsiz devredilmesi, fiilen Türkiye’de yerleşik üçüncü bir kişiye tahsis edilmesi veya getiriliş amacı dışında kullanılması halinde ağır yaptırımlar gündeme gelebilir.

16. Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar

Yabancı plakalı araç kullanımında en sık karşılaşılan hatalar şunlardır:

• Yalnızca vekâletnameyle Türkiye’de kullanım hakkı doğduğunu düşünmek,
• Türkiye’de yerleşik kişinin, yurtdışındaki akrabasının veya arkadaşının getirdiği aracı kullanabileceğini varsaymak,
• Yabancı şirket adına araç tescil ederek şirket aracını kişisel kullanım hakkına çevirmeye çalışmak,
• MA-MZ araçta özel şoför ile şirket şoförünü karıştırmak,
• Şoförün SGK ve maaşını izin hak sahibi yerine şirket üzerinden göstermek,
• Trafik tescil belgesine kullanıcı isimlerini işletmeden aracı kullandırmak,
• Araç Türkiye’ye girdikten sonra 30 günlük MA-MZ başvuru süresini kaçırmak,
• Hak sahibinin çalışma veya ikamet statüsü sona erdiği halde aracı Türkiye’de kullanmaya devam etmek,
• Aracın fiilen başka bir kişiye tahsis edilmiş gibi kullanılmasına rağmen dosyayı kağıt üzerinde farklı göstermeye çalışmak.

Bu hatalar yalnızca trafik cezası düzeyinde kalmayabilir. Gümrük mevzuatı bakımından para cezası, aracın yurtdışı edilmesi ve dosyanın idari yaptırıma dönüşmesi riski doğabilir.

Yabancı Plakalı Araç veya MA-MZ Plaka Planınız Varsa Önce Kullanım Hakkını Netleştirin

Yabancı plakalı araç, yabancı şirket aracı, MA-MZ plaka, özel şoför kullanımı veya yurtdışından araç getirme planı yapıyorsanız; araç alınmadan, Türkiye’ye getirilmeden veya şoför kurgusu kurulmadan önce hak sahibi, süre, teminat, tescil ve fiili kullanım risklerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Ön Değerlendirme İçin İletişime Geçin

Sonuç: Yabancı Plakalı Araçta Asıl Soru “Hak Sahibi Kim?” Sorusudur

Türkiye’de yabancı plakalı araç kullanımı, göründüğünden daha teknik ve riskli bir alandır.

Bir aracın hangi ülke plakalı olduğu tek başına hukuki sonucu belirlemez. Asıl belirleyici olan; aracın hangi geçici ithalat rejimiyle Türkiye’ye geldiği, izin hak sahibinin kim olduğu, aracın kimin adına ve hangi ülkede tescilli bulunduğu, teminat ve tescil işlemlerinin tamamlanıp tamamlanmadığı ve aracı kullanan kişinin bu hak zinciri içinde yer alıp almadığıdır.

Turistik kolaylık kapsamında getirilen araçlarda kullanım hakkı oldukça sınırlıdır. Türkiye’de yerleşik kişilerin, akraba veya arkadaş tarafından getirilen yabancı plakalı araçları kullanması kural olarak mümkün değildir.

MA-MZ plakalı araçlarda ise yabancı hak sahibi, belirli aile bireyleri ve özel hizmet akdiyle istihdam edilen kayıtlı şoför bakımından daha farklı bir kullanım alanı vardır. Ancak bu alanın doğru kurulması gerekir. Aksi halde görünürde uygun gibi görünen bir kullanım, gümrük mevzuatı açısından ciddi riskler doğurabilir.

Sentez Partners Değerlendirmesi

Yabancı plakalı araç kullanımı yalnızca “araç satın alma” veya “plaka işlemi” meselesi değildir. Bu süreç; gümrük mevzuatı, ikamet ve çalışma izni, şirket yetkileri, SGK ilişkisi, trafik tescil kaydı, teminat, süre takibi ve fiili kullanım düzeniyle birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle yabancı şirket, yabancı yönetici, MA-MZ plaka, özel şoför veya yurtdışı araç planlaması yapılırken işlem başlamadan önce hukuki ve mali risklerin birlikte analiz edilmesi gerekir.

Sentez Partners, yabancı plakalı araç kullanımı, MA-MZ plaka süreçleri, yabancı yönetici/şirket yapılanması, çalışma ve ikamet izni bağlantısı ile gümrük riskleri bakımından ön değerlendirme ve süreç planlama desteği sunar.

Yabancı Plakalı Araç Kullanım Riskinizi Birlikte Değerlendirelim

Yabancı plakalı araç, MA-MZ plaka, yabancı şirket aracı veya özel şoför kullanımı planınız varsa; işlemden önce aracın statüsünü, hak sahibini, süreyi, teminatı, tescil kaydını ve fiili kullanım düzenini birlikte analiz etmek gerekir.

Sentez Partners ile İletişime Geçin