ÜST YÜKLENİCİNİN KONKORDATOSU ALT YÜKLENİCİNİN NAKİT AKIŞINI NASIL ÇÖKERTTİ?

Bir alt yüklenici işi teknik şartlara uygun biçimde tamamlamış veya önemli ölçüde ilerletmiş olsa da üst yüklenicinin konkordatosu nedeniyle ödeme güçlüğüne düşebilir. Bu bileşik senaryoda ana problem şirketin bütün projelerinin zarar etmesi değil; tek bir üst yüklenicide yoğunlaşan hakediş alacağının tahsil edilememesi, buna karşılık ücret, tedarikçi, vergi, banka ve teminat yükümlülüklerinin devam etmesidir.

Şirket ve faaliyet modeli

Şirket, İzmir ve çevresinde kamu veya özel sektör projelerinde belirli imalatları üstlenen bir inşaat ve taahhüt alt yüklenicisidir. Faaliyetini proje bazında yürütmekte; çalışan, malzeme, ekipman ve teminat yükünü hakediş tahsilatlarıyla finanse etmektedir.

Başlangıç olguları

Üst yükleniciden talep edilen toplam tutar 100 birim kabul edildiğinde bileşik senaryo şöyledir:

Bileşik senaryo notu: Aşağıdaki rakamlar sektör ortalaması, araştırma sonucu veya gerçek bir şirket verisi değildir. Karar mekanizmasını görünür kılmak amacıyla 100 birimlik endeksler, yaklaşık oranlar ve vadeler kullanılarak oluşturulmuştur.

Alacak veya yükümlülük	Normalleştirilmiş durum
Onaylanmış hakedişler	54 birim
Onay bekleyen hakedişler	23 birim
Ek iş, fiyat farkı ve kesintiler	23 birim
Problemli projeyi tamamlamak için gereken ilave nakit	31 birim
İlave işten beklenen tahsil edilebilir değer	20 birim
Teminat mektubunun nakde dönüşmesi hâlindeki ek açık	14 birim
Diğer sağlıklı projelerin finansman öncesi nakit katkısı	Pozitif

Şirketin problemli üst yüklenici dışındaki projeleri kendi işletme sermayesini üretebilmektedir. Ancak bu projelerden gelen nakit sürekli problemli şantiyeye aktarıldığında bütün şirket risk altına girmektedir.

İlk açıklama

Şirket işe girerken üst yüklenicinin büyüklüğünü, proje portföyünü ve banka ilişkilerini tahsilat güvencesi olarak değerlendirmiştir:

“Bu büyüklükte bir üst yüklenici ödeme yapamaz hâle gelmez.”

Bu varsayım nedeniyle müşteri yoğunlaşması sınırlandırılmamış, ödeme güvenceleri yeterince güçlendirilmemiş ve hakediş gecikmesinin finansman yükü alt yüklenici üzerinde kalmıştır.

Ana inceleme hipotezi

Ana hipotez şudur:

Tek bir üst yüklenicide yoğunlaşan, niteliği ve tahsil kabiliyeti ayrıştırılmamış hakediş alacağı alt yüklenicinin işletme sermayesini tüketmiş; problemli projeye kontrolsüz devam edilmesi sağlıklı projeleri de tehdit etmeye başlamıştır.

Bu hipotezin doğrulanması için toplam alacağın tek rakam olarak değil, belge gücü ve ekonomik tahsil değeri bakımından sınıflandırılması gerekir.

Alternatif açıklamalar

Aşağıdaki ihtimaller ayrıca incelenmiştir:

Hakedişlerin teknik olarak tamamlanmamış veya onaylanmamış olması,
Ek işlerin yazılı talimat ve fiyatlandırma dayanağının zayıf olması,
Sözleşmesel kesintiler ve teminat iadelerinin yanlış hesaplanması,
Kalan tamamlanma maliyetinin eksik öngörülmesi,
Şirketin tek proje veya işverene aşırı bağımlı hâle gelmesi,
Teminat mektuplarının banka limitlerini tüketmesi,
Sağlıklı projelerin nakdinin problemli projeye aktarılması.

Çalışma yaklaşımı: Bu tür dosyalarda finansal, hukuki, mali ve operasyonel incelemeler birbirinden bağımsız yürütülmez. Sentez Partners, somut dosyanın ihtiyacına göre ilgili bağımsız profesyonellerin çalışmalarının ortak karar ve uygulama planı içinde koordinasyonuna katkı sunar. Her profesyonel kendi sözleşmesi, yetkisi ve mesleki sorumluluğu kapsamında çalışır.

İncelenen veriler

Veri grubu	İnceleme amacı
Ana sözleşme ve ekleri	İşin kapsamı, ödeme, durdurma ve fesih hükümleri
Hakediş ve teknik ölçüm kayıtları	Gerçekleşen işin miktarı ve onay durumu
Ek iş talimatları ve yazışmalar	Alacağın ispat ve fiyatlandırma gücü
Teminat mektupları	Nakde çevrilme ve banka limiti riski
Proje bazlı maliyetler	Kalan işin tamamlanma maliyeti
Tedarikçi ve alt yüklenici borçları	Operasyonel devamlılık riski
Konkordato dosyasındaki erişilebilir kayıtlar	Alacağın süreç içindeki hukuki konumu
Diğer projelerin nakit akışı	Sağlıklı faaliyetlerin ayrıştırılması

Mühlet öncesinde doğan, mühlet içinde devam eden işlerden kaynaklanan, onaylanmış veya ihtilaflı alacakların hukuki statüsü aynı kabul edilmemiştir. Her alacağın niteliği, somut sözleşme ve güncel konkordato dosyası üzerinden ilgili avukatlarca ayrıca değerlendirilmelidir.

Kırılma anı

Kırılma anı, büyük bir hakedişin ödenmemesiyle şirketin ücret ve kritik tedarikçi ödemelerini kendi kaynaklarından karşılamaya başlamasıdır. İkinci kırılma ise yönetimin “iş tamamlanırsa alacak güçlenir” düşüncesiyle ödeme güvencesi olmaksızın yeni kaynak aktarmayı sürdürmesidir.

Neden–sonuç akışı

Hakediş gecikmesi → problemli projeye şirket içi kaynak aktarımı → sağlıklı projelerin işletme sermayesinin azalması → tedarikçi ve ücret baskısı → teminat ve banka limitlerinde risk → şirket genelinde likidite krizi

Projeye devam mı, kontrollü çıkış mı?

Karar üç ayrı hesap üzerinden verilmiştir:

Kalan tamamlanma maliyeti: Malzeme, işçilik, şantiye, ekipman, alt yüklenici ve finansman ihtiyacı.
Beklenen ek değer: Yeni hakediş, mevcut alacağın ispat gücüne etkisi ve teminat riskindeki değişim.
Durdurma veya çıkış maliyeti: Sözleşmesel sonuç, teminat riski, şantiyedeki malzeme ve mevcut hakedişlere etkisi.

Bileşik senaryoda ilave 31 birim nakit aktarımına karşılık güvenilir biçimde tahsil edilebilecek ek değer 20 birimde kalmıştır. Üst yüklenici tarafından ilave ödeme güvencesi de sağlanamamıştır.

Yaşayabilirlik testi

Şirketin yaşayabilirliği “üst yüklenici ileride mutlaka ödeme yapar” varsayımına bağlanmamıştır. Sıfır tahsilat senaryosunda şu sorular test edilmiştir:

Diğer projeler kendi ücret ve tedarikçi yükünü karşılayabiliyor mu?
Problemli projeye yeni kaynak aktarımı durduğunda şirketin çekirdek faaliyeti nakit üretiyor mu?
Teminat mektubunun nakde dönüşmesi hâlinde şirket ayakta kalabiliyor mu?
Banka ve kritik tedarikçilerle geçici düzenleme kurulabiliyor mu?
Yönetim önceden belirlenmiş stop-loss eşiklerine uyuyor mu?

Alternatiflerin karşılaştırılması

Alternatif	Faydası	Temel riski	Değerlendirme
Ödeme güvencesi karşılığında sınırlı devam	Mevcut alacağın ve projenin korunması	Yeni nakdin yeniden tahsil edilememesi	Güvence sağlanırsa koşullu
Kontrollü proje çıkışı	Sağlıklı projelerin nakdini korur	Sözleşme ve teminat sonuçları	Seçilen yöntem
Üst yüklenici konkordatosunda alacağın takibi	Alacağın hukuki korunması	Tahsilat zamanı ve oranındaki belirsizlik	Zorunlu paralel çalışma
Banka ve tedarikçilerle doğrudan müzakere	Şirketin diğer projelerini korur	Geçici düzenlemenin yetersiz kalması	Uygun
Alt yüklenicinin kendi konkordatosu	Geniş takip baskısında koruma sağlayabilir	Sağlıklı projeler ve ticari itibar üzerindeki etki	Bu aşamada uygun değil

Karar kriterleri

Onaylanmış ve ihtilaflı alacakların gerçekleşebilir değeri nedir?
İlave iş, ek nakit ihtiyacından daha yüksek güvenilir değer yaratıyor mu?
Ek ödeme veya teminat güvencesi var mı?
Problemli projeden çıkış sağlıklı projeleri koruyor mu?
Şirketin kendi alacaklı baskısı doğrudan müzakereyle yönetilebilir mi?

Analiz sonucu ve uygulama sırası

Bileşik senaryoda problemli projeye ödeme güvencesi olmaksızın devam etmenin şirket değerini artırmadığı, aksine sağlıklı projeleri de tehdit ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu nedenle karar şu şekilde kurulmuştur:

Hakedişler onay, belge gücü ve tahsil kabiliyetine göre sınıflandırılmıştır.
Şantiye kayıtları, ölçümler, yazışmalar ve ek iş belgeleri korunmuştur.
Üst yüklenicinin konkordato sürecinde alacağın korunmasına ilişkin işlemler ilgili avukatlarca yürütülmek üzere ayrıştırılmıştır.
İlave ödeme veya güvence sağlanması için sınırlı bir son tarih belirlenmiştir.
Güvence oluşmadığı için problemli projeye yeni ve güvencesiz kaynak aktarımı durdurulmuş; sözleşmesel sonuçları dikkate alan kontrollü çıkış planı seçilmiştir.
Sağlıklı projelerin gelir ve giderleri proje bazında ayrı nakit takibine alınmış; hukuki ve bankacılık yapısının elverdiği ölçüde hesap ayrıştırması uygulanmış ve problemli projeye otomatik aktarım kesilmiştir.
Bankalarla, teminat mektubu stresi ve sıfır tahsilat senaryosunu içeren geçici ödeme planı görüşülmüştür.
Kritik tedarikçilerle faaliyet devamlılığını koruyan seçici düzenlemeler yapılması öngörülmüştür.
Şirketin diğer projeleri yaşayabilir ve alacaklı baskısı yönetilebilir olduğundan kendi konkordatosu ilk aşamada uygun bulunmamıştır.

Takip ve stabilizasyon

Gösterge	İzleme
Hakedişler	Onay, itiraz, dava ve tahsilat durumu
Problemli proje	Yeni nakit aktarımı ve çıkış maliyeti
Sağlıklı projeler	Kendi nakitlerini koruyup korumadığı
Teminatlar	Nakde çevrilme veya limit daralması
Tedarikçiler	Kritik tedarik devamlılığı
Bankalar	Geçici anlaşma ve limit durumu

Şirket, üst yükleniciden kısa vadede hiçbir ödeme gelmese dahi sağlıklı projelerini sürdürebiliyor, kritik ödemelerini yapabiliyor ve problemli projeye kontrolsüz nakit aktarmıyorsa stabilize olmuş sayılacaktır.

Sektörel çıkarım

Üst yüklenicinin konkordatosu yalnız bir tahsilat sorunu değildir. Hakedişin belge gücü, kalan proje ekonomisi, teminat mektupları ve sağlıklı projelerin nakdi aynı karar düzeninde ele alınmadığında tek bir proje bütün şirketi ödeme güçlüğüne sürükleyebilir.

Kaynaklar

Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu, güncel konkordato hükümleri.
Bileşik senaryoda incelenmesi öngörülen sözleşme, hakediş, teknik gerçekleşme, teminat ve proje maliyeti kayıtları.

İlgili içerikler

Yayın notu

Bu içerik tek bir kişi, şirket, müvekkil veya danışan dosyasını anlatmamaktadır. Farklı sektör uygulamalarında, saha deneyimlerinde ve kamuya açık kaynaklarda karşılaşılan ortak sorunlardan hareketle oluşturulmuş bileşik bir değerlendirmedir. Kullanılan kişi, kurum, yer, zaman, oran, vade ve tutarlar gerçek bir şirket verisi olmayıp örnekleme amacıyla normalleştirilmiş ve kurgulanmıştır. İçerik somut bir olay bakımından hukuki veya finansal görüş, sonuç garantisi ya da müşteri referansı niteliği taşımaz.

Editoryal Bilgiler

Hazırlayan: Zeynep Kale

İçerik ve kaynak incelemesi: Serhat Erkmenoğlu

Yayın tarihi: 3 Ağustos 2026

Son gözden geçirme: 3 Ağustos 2026