Şirket Çekleri Dönüyorsa Ne Yapmalı?
Şirket çeklerinin ödenememeye başlaması önemli bir alarmdır.
Ancak çek her zaman sorunun kaynağı değildir.
Banka borçlarının kısa vadeye sıkışması, yüksek blok ödemeler, beklenen tahsilatın gecikmesi, kredi limitlerinin daralması veya vergi ve tedarikçi ödemelerinin aynı döneme gelmesi çek kaynaklı ödeme baskısını ortaya çıkarabilir.
Bu nedenle doğru soru yalnızca:
“Bu çek nasıl ödenecek?”
değildir.
Asıl soru şudur:
Bu çek neden ödenemedi ve sonraki ödeme tarihlerinde aynı açık devam edecek mi?
Kısa Cevap
Tek bir çekin ödenememesi ile peş peşe çeklerin karşılıksız kalmaya başlaması aynı finansal tablo değildir.
Sorun geçici bir tahsilat gecikmesinden kaynaklanabileceği gibi banka borçları, işletme sermayesi veya genel ödeme takvimiyle ilgili daha geniş bir sıkışıklığın sonucu da olabilir.
Tedarikçiyle yeni ödeme düzeni, yeni finansman, refinansman, alacak finansmanı veya banka borçlarının yeniden düzenlenmesi farklı dosyalarda gündeme gelebilir.
Bu Yazıda Neler Var?
- Çek neden ödenememiş olabilir?
- Tek çek ile sistematik çek problemi arasındaki fark
- Çekin niteliğinin etkisi
- Tedarikçiyle ödeme düzeninin yeniden kurulması
- Yeni finansman seçenekleri
- Banka borçları da sıkışmışsa ortaya çıkan tablo
- Sorunun ne zaman çekin dışına çıktığı
1) Çek Neden Ödenememiş Olabilir?
Çek doğrudan ticari borcun karşılanamamasından dolayı ödenmemiş olabilir.
Ancak şirket aynı zamanda:
- büyük bir banka ödemesi yapmış,
- kısa vadeli kredi limitine ulaşmış,
- beklediği tahsilatı zamanında alamamış,
- vergi veya SGK ödemeleriyle karşılaşmış,
- işletme sermayesi ihtiyacı beklenenden fazla büyümüş
olabilir.
Bu durumda çek problemi daha büyük bir finansman probleminin sonucudur.
Dolayısıyla yalnızca mevcut çeki kapatmak, alttaki problem devam ediyorsa yeterli olmayabilir.
2) Tek Bir Çek ile Sistematik Çek Problemi Aynı mıdır?
Hayır.
Tek bir tahsilatın gecikmesi nedeniyle ortaya çıkan kısa süreli ödeme açığı ile önümüzdeki haftalarda birçok çekin karşılanamayacağının görülmesi farklıdır.
Bugünkü çek ödendikten birkaç gün sonra banka taksiti, vergi veya başka çekler geliyorsa yalnız ilk ödemeyi çözmek şirketin genel nakit açığını ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle çek ödeme tarihleri diğer kısa vadeli yükümlülüklerle birlikte görülmelidir.
3) Çekin Niteliği Neden Önemlidir?
Her çek aynı ticari ilişkiyi temsil etmez.
Çek:
- mal veya hizmet alımına,
- farklı bir finansman ilişkisine,
- hatır çeki olduğu ileri sürülen bir işleme,
- ciro edilmiş bir ticari ilişkiye,
- faktoring işlemine
dayanabilir.
Ayrıca kayıp, çalınma, imza, yetki veya çekin dayandığı ilişki hakkında uyuşmazlık bulunabilir.
Bunların hukuki sonuçları somut dosyaya göre farklılaşır.
Finansal değerlendirme bakımından ise önemli olan, çekin şirketin genel ödeme zincirindeki yeridir.
4) Tedarikçiyle Yeni Bir Ödeme Düzeni Kurulabilir mi?
Ticari ilişki devam ediyorsa bu seçeneklerden biridir.
Şartlara göre:
- yeni ödeme tarihi,
- kısmi ödeme,
- cari borcun daha uzun takvime yayılması,
- eski borç ile yeni sevkiyatın farklı ödeme koşullarında yürütülmesi
gündeme gelebilir.
Ancak erteleme tek başına çözüm değildir.
Şirket yeni tarihte de aynı açığı yaşayacaksa bugünkü problem yalnızca ileri taşınmış olur.
5) Yeni Finansman Çek Kaynaklı Ödeme Baskısını Azaltabilir mi?
Bazı şirketlerde evet.
Faaliyet sağlıklı ve sorun geçici veya vade kaynaklı finansman açığından kaynaklanıyorsa:
- yeni banka finansmanı,
- refinansman,
- alacak finansmanı,
- uygun müşteri çeklerinin finansman işlemlerinde kullanılması,
- mevcut teminat kapasitesi
değerlendirilebilir.
Ancak şirketin yapısal olarak yeterli nakit üretemediği durumda yalnızca yeni borç eklemek kalıcı çözüm değildir.
6) Banka Borçları da Sıkışmışsa Ne Değişir?
Şirket bankaları ödeyebilmek için çeklerini, çekleri ödeyebilmek için de banka limitlerini kullanıyor olabilir.
Bu durumda banka ve çek problemi birbirinden bağımsız değildir.
Banka ödeme yapısının yeniden düzenlenmesi veya refinansman gibi finansman seçenekleri çek baskısının yönetilmesinde de rol oynayabilir.
Birden fazla finansal kuruluş borcunun daha geniş biçimde yeniden yapılandırılması gereken uygun dosyalarda FYY ayrıca değerlendirilebilir.
7) Ne Zaman Sorun Yalnız Çek Değildir?
Aynı dönemde:
- banka ödemeleri de aksıyorsa,
- tedarikçiler yeni mal vermeyi durduruyorsa,
- vergi ve SGK borçları birikiyorsa,
- yeni finansman imkanları daralıyorsa,
- takipler başladıysa
şirket artık yalnız birkaç çek tarihini yönetmiyor olabilir.
Bu durumda bütün ödeme yapısının birlikte değerlendirilmesi gerekir.
İlgili ana rehber: Şirket Borçlarını Ödeyemiyorsa Ne Yapmalı?
Sorun Yalnız Çek mi?
Bir çekin ödenememesi geçici bir nakit açığının sonucu olabilir.
Çekler banka, vergi ve tedarikçi ödemeleriyle birlikte sıkışmaya başladıysa daha geniş bir finansman problemi ortaya çıkmış olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Bir çekin ödenememesi şirketin finansal krizde olduğunu gösterir mi?
Tek başına hayır. Geçici tahsilat veya ödeme zamanlaması problemi de çekin karşılanamamasına yol açabilir.
Tedarikçiyle ödeme tarihi değiştirilebilir mi?
Taraflar yeni bir ticari ödeme düzeninde anlaşabilir. Bunun şirkete gerçek rahatlama sağlayıp sağlamadığı yeni tarihteki ödeme kapasitesine bağlıdır.
Yeni kredi çek problemini çözebilir mi?
Geçici finansman açığında çözümün parçası olabilir. Yapısal nakit probleminde ise yalnızca borç yükünü artırabilir.
Çekler dönüyorsa FYY gerekir mi?
Hayır. Çek problemi tek başına FYY sonucunu doğurmaz.
Nihai Değerlendirme
Dönen çek çoğu zaman şirketin finansal yapısında daha önce oluşmuş bir bozulmayı görünür hale getirir.
Bu nedenle yalnız çeki kapatmaya değil, çekin neden ödenemediğine bakmak gerekir.
Çek sorun olabilir; ancak bazen daha büyük finansman probleminin ilk görünen işaretidir.
İlgili rehberler: Şirket Borçlarını Ödeyemiyorsa Ne Yapmalı? · Banka Kredilerini Ödeyemeyen Şirket Ne Yapmalı? · FYY’de Doğru Bilinen Yanlışlar · Finansman, Banka İlişkileri ve Finansal Yönetim
Tüm rehber ve makaleleri inceleyin
Editoryal Bilgiler
- Hazırlayan
- Zeynep Kale
- İnceleyen
- Serhat Erkmenoğlu
- Son gözden geçirme
İçerik, hukuki ve finansal doğruluk ile güncellik bakımından editoryal kontrolden geçirilir.